روزشمار رضاخان سردار سپه از كودتای سوم اسفند  ۱۲۹۹ش تا نخست وزیری

 

۲ اسفند ۱۲۹۹

•           نیروها و قوای قزاق به فرماندهی میرپنج رضاخان و به جلوداری گردان سوار به فرماندهی احمدآقا سرتیپ (احمد امیراحمدی) در شاه آباد تهران اردو زدند.

 

۳ اسفند: كودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹

•           صبحگاه قوای قزاق به فرماندهی رضاخان میرپنج فرمانده تیپ همدان وارد تهران شدند؛ نیروهای قزاق بلافاصله تلگراف‌خانه، وزارت‌خانه‌ها، پست‌خانه و كلانتری‌ها و ادارات كلیدی را به كنترل خود در آوردند.

•           از طرف میرپنج رضاخان اعلامیه‌ای در ۹ ماده تحت عنوان "حكم می‌كنم " به وسیله قوای قزاق به همه جا نصب شد.

 

۴ اسفند ۱۲۹۹

•           احمدشاه، میرپنج رضاخان را به منصب سرداری برگزید و به وی لقب سردار سپه داد.

•           فرماندهی دیویزیون قزاق از طرف احمدشاه به رضاخان میرپنج واگذار شد.

•           كلیه صاحب‌منصبان قوای قزاق تحت فرماندهی رضاخان میرپنج یك درجه ترفیع یافتند.

 

۸ اسفند ۱۲۹۹

•           از طرف رضاخان سردار سپه اعلامیه‌ای به ولایات مخابره شد.

 

۱ فروردین ۱۳۰۰

•           احمدشاه یك شمشیر مرصع به رضاخان سردارسپه هدیده داد.

 

۲۱ فروردین ۱۳۰۰

•           از سوی سردارسپه فرمانده دیویزیون قزاق در بیرون از دروازه دولت و در حضور احمدشاه و كابینه مانور نظامی برگزار شد.

 

۷ اردیبهشت ۱۳۰۰

•           رضاخان سردار سپه از طرف سید ضیاء الدین طباطبایی رئیس الوزراء به وزارت جنگ منصوب شد.

 

۵ خرداد ۱۳۰۰

•           كلنل محمدتقی خان پسیان حاكم نظامی خراسان به دنبال عزل سیدضیاء الدین طباطبایی طی تلگرافی از رضاخان سردار سپه خواست تا اوضاع را قبضه كند.

 

۹ خرداد ۱۳۰۰

•           به دستور رئیس الوزراء قوام السلطنه  و موافقت احمدشاه كلیه رجالی كه در دوره رئیس الوزرایی سید ضیاء الدین طباطبایی بازداشت شده بودند، آزاد شدند. افراد آزاد شده به همراه قوام السلطنه و سردار سپه در قصر فرح آباد با احمدشاه دیدار كردند.

 

۱۴ خرداد ۱۳۰۰

•           قوام السلطنه رئیس الوزراء وزیران خود را به احمد شاه معرفی نمود؛ كه در این بین سردار سپه رضاخان به عنوان وزیر جنگ معرفی گردید.

 

۲۳ مهر ۱۳۰۰

•           قوای دولتی به فرماندهی سردار سپه رضاخان (وزیر جنگ) وارد رشت شدند؛ خالو قربان بلافاصله تسلیم شد ولی میرزا كوچك خان حالت تدافعی و عقب نشینی به خود گرفت تا نهایتا" در گردنه بین خلخال و تالش به دلیل سرمازدگی كشته شد و عده‌ای سر وی را نزد سردار سپه بردند .

 

۲۵ مهر ۱۳۰۰

•           توطئه یك سوء قصد در تهران كشف شد؛عده‌ای قصد داشتند قوام السلطنه (رئیس الوزراء) و سردار سپه وزیر جنگ را ترور كنند.

 

۱ آذر ۱۳۰۰

•           سردار سپه وزیر جنگ پلیس جنوب را منحل كرد و تعدادی از صاحب‌منصبان آنجا را در قشون پذیرفت. پلیس جنوب توسط انگلیسی‌ها در ایران تأسیس شده بود.

 

۱۴ دی ۱۳۰۰

•           به دستور رضاخان سردار سپه كلیه درجات نظامی رایج در قزاقخانه و ژاندارمری لغو گردید و به جای آن درجه‌های جدید معین و اعلام گردید. درجات قدیم شامل امیرتومان، امیر پنجه، كلنل، ماژور و كاپیتان بودند؛ و درجه‌های جدید نیز سپهبد، امیرلشگر، سرتیپ، سرهنگ، یاور، سلطان، نایب اول، نایب دوم، نایب سوم، وكیل اول، وكیل راست، وكیل چپ، سرجوخه، تأمین اول و تأمین دوم معرفی شدند.

•           با تصویب احمدشاه، سردار سپه وزیر جنگ به ۷ تن از فرمانده‌های قزاقخانه درجه امیرلشكری كه بالاترین درجه در قشون بود اعطاء نمود.

•           از طرف سردار سپه وزیر جنگ حكم عمومی قشون صادر شد. به موجب این حكم در ایران ۵ لشكر و یك اركان حرب و یك شورای قشون تشكیل شد. همچنین سردار مقتدر به ریاست شورای قشون و سرتیپ امان الله میرزا به ریاست اركان حرب تعیین شد.

•           سردار سپه وزیر جنگ فرماندهی لشكر مركز را به عهده گرفت.

•           به دستور سردار سپه وزیر جنگ، امیر لشكر احمدآقا خان، امیر لشكر حسین آقا خزاعی، سرتیپ اسمعیل خان و محمود آقا خان آیرم به ترتیب به فرماندهی لشكر غرب (همدان)، لشكر شرق (خراسان)، لشكر آذربایجان و لشكر جنوب منصوب شدند.

 

۳ بهمن ۱۳۰۰

•           پس از این كه مشیرالدوله (حسن پیرنیا) در تاریخ ۳۰ دی ۱۳۰۰ اكثریت آراء را در مجلس شورای ملی كسب كرد، وی در این روز وزیران خود را  نیز معرفی كرد. در فهرست جدید رضاخان سردار سپه مجددا به عنوان وزیر جنگ معرفی گردید.

 

۵ بهمن ۱۳۰۰

•           به فرمان سردار سپه وزیر جنگ، اداره كل غله و نان و اداره كل خالصجات ضمیمه وزارت جنگ گردید و امیر لشكر خدایارخان به ریاست دو اداره منصوب شد. قرار شد درآمد و عوائد این دو اداره بدون اینكه وارد خزانه شود مستقیما" به وزارت جنگ پرداخت شود.

 

۲ اسفند ۱۳۰۰

•           سردار سپه وزیر جنگ طی اعلامیه‌ای در سالروز كودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹ خود را مسبب كودتا معرفی كرد و افزود از اقدام خود در پیشگاه عموم شرمنده نیستم.

 

۸ اسفند ۱۳۰۰

•           حقوق جدید صاحب منصبان طی حكمی از طرف سردار سپه وزیر جنگ اعلام شد؛ این حقوق تا سال ۱۳۲۰ خورشیدی به همین میزان ثابت ماند.  حقوق جدید از ۶۰۰ تومان برای درجه "سپهبدی" تا ۳/۵ تومان برای درجه نظامی "تأمین دوم" متغیر بود.

 

 

۱۷ اسفند ۱۳۰۰

•           حكومت نظامی اعلامیه‌ای علیه مطبوعات انتشار داد  و اعلام كرد اگر مقالاتی بر خلاف حكومت نوشته شود نویسنده و ناشر آن به اشد مجازات گرفتار خواهند شد.

 

۲۹ اسفند ۱۳۰۰

•           سردار سپه وزیر جنگ عده‌ای از روحانیون را به خانه دعوت كرد و اعلام كرد قصد استعفاء دارد.

 

۳۰ اسفند ۱۳۰۰

•           رتشتین نماینده سیاسی دولت شوروی در ایران با سردار سپه ملاقات كرد و خواستار لغو حكومت نظامی شد.

 

۱۳۰۱

•           پس از رای اعتماد و نمایل مجلس شورای ملی به قوام السلطنه (احمد قوام) به عنوان رئیس الوزراء، امروز قوام السلطنه وزرای خود را اعلام كرد. در فهرست جدید رضاخان سردار سپه مجددا" به عنوان وزیر جنگ معرفی گردید.

 

۲۰ مرداد ۱۳۰۱

•           پایان جنگ شكریازی به پیروزی قوای حكومت مركزی. پس از این دستاورد سرتیپ امان‌الله میرزا (امان‌الله جهانبانی) و سرتیپ فضل الله‌خان بصیر دیوان (فضل‌الله زاهدی) از طرف سردار سپه وزیر جنگ نشان ذوالفقار گرفتند. پس از فتح قلعه چهریق، سردار سپه وزیر جنگ بیانیه‌ای صادر كرد.

 

  ۲۳ مرداد   ۱۳۰۱

•           در مجلس شورای ملی مؤتمن الملك (حسین پیرنیا) رئیس مجلس و برخی از نمایندگان از پیروزی در نبرد شكریازی اظهار رضایت كردند و سردار سپه وزیر جنگ را مورد تجلیل قرار دادند.

 

۲۴ مرداد ۱۳۰۱

•           احمدشاه طی تلگرافی از پاریس پیروزی قشون ایران در نبرد شكریازی را به سردار سپه تبریك گفت.

 

۱۲ مهر  ۱۳۰۱

•           معتمد التجار نماینده تبریز در مجلس شورای ملی سخنرانی انتقادآمیزی درباره  سردار سپه وزیر جنگ ایراد كرد؛ وی رضاخان را به زیر پا گذاردن قانون و قلدری متهم كرد. سید حسن مدرس نیز در تائید معتمدالتجار و با اشاره به برخی از اعمال نظامیان گفت ما به قدر كافی قدرت داریم كه شاه را جا به جا كنیم و طبعا" سردار سپه را نیز می‌توانیم عزل نماییم.

 

۱۳ مهر ۱۳۰۱

•           مطبوعات با بازتاب سخنان مدرس و معتمدالتجار از نظامیان و سردار سپه انتقاد كردند.

 

۱۵ مهر ۱۳۰۱

•           رضاخان سردار سپه وزیر جنگ در جمع نظامیان سخنرانی كرد و اقدامات قشون قزاق را در راستای ایجاد آرامش و امنیت برشمرد و گفت چون نشریات و مجلس برای اقدامات او ارزشی قائل نیستند از وزارت جنگ كناره‌گیری می‌كند.

•           رضاخان سردار سپه وزیر جنگ استعفاء داد.

 

۱۵ و ۱۶ مهر ۱۳۰۱

•           نظامیان در تهران و برخی شهرها به طرفداری از سردار سپه و علیه معتمدالتجار و مجلس شورای ملی تظاهرات كردند؛ نظامیان در تهران در مقابل مجلس شورای ملی آن نهاد را تهدید كردند.

 

۱۶ مهر ۱۳۰۱

•           سردار سپه، قوام السلطنه (احمد قوام) و محمدحسن میرزا (ولیعهد) در كاخ گلستان مذاكره كردند.

 

۱۷ مهر ۱۳۰۱

•           سردار سپه وزیر جنگ به كار خود بازگشت.

 

۲۴ مهر ۱۳۰۱

•           سردار سپه وزیر جنگ در مجلس شورای ملی سخنرانی كرد؛  وی گفت از این پس حكومت نظامی ملغی خواهد شد و اداره مالیات غیرمستقیم و خالصجات نیز از وزرات جنگ جدا خواهد گردید.

 

۱۰ آبان ۱۳۰۱

•           به دستور سردار سپه وزیر جنگ اعضاء كمیسیون نشان ذوالفقار تعیین شدند.

 

۲۵ بهمن ۱۳۰۱

•           پس از این كه مستوفی الممالك (حسن مستوفی) در تاریخ ۷ بهمن ۱۳۰۱ اكثریت آراء را در مجلس شورای ملی كسب كرد، وی در این روز وزیران خود را معرفی كرد. در فهرست جدید رضاخان سردار سپه مجددا" به عنوان وزیر جنگ معرفی گردید.