مركز اسناد انقلاب اسلامی به عنوان یكی از مهمترین ناشران حوزه كتاب در عرصه تاریخ انقلاب اسلامی امسال هم مانند سال های پیش حضوری پر رنگ در نمایشگاه كتاب خواهد داشت. به این بهانه پایگاه اطلاع رسانی مركز اسناد انقلاب اسلامی گفتگویی با  مهدی رمضانی مدیر عامل موسسه فرهنگی و هنری انتشارات مركز اسناد انقلاب اسلامی ترتیب داده است تا به بررسی وضعیت نشر طی یك سال گذشته و همچنین برنامه های پیش روی مركز اسناد انقلاب اسلامی بپردازیم.

 

سال 93 با همه فراز و نشیب هایش برای ناشران گذشت اما شما بفرمایید این سال را برای نشر چگونه دیدید؟

چند سال اخیر كه سال 93 هم جزء این چند سال محسوب می شود سال های خوبی برای نشر كشور نبود وجود مشكلات اقتصادی، عدم تدبیر كافی مسئولان در حوزه نشر، عدم حمایت منسجم از نشر در كشور،نداشتن برنامه ریزی مناسب برای چشم انداز حوزه نشر، نحوه تمامل با نشر الكترونیك، پایین بودن سرانه مطالعه و دغدغه های قبلی و جدیدی كه به فضای عمومی نشر اضافه شده این مجموعه باعث شده كه فضای نشر دركشور روزهای خوبی را طی نكند.

 

ناشران امروز با مشكلات عدیده ای دست و پنجه نرم می كنند هرچند كه این فراز و نشیب ها همیشه وجود داشته و همچنان ادامه خواهد داشت اما مسئله ای كه باید مورد توجه قرار گیرد برنامه ریزی برای این مشكلات است.

 

من بارها عرض كرده ام تا زمانی كه فضای نشر كشور حرفه ای نشود و برای حرفه ای شدن آن برنامه ریزی نشود ما همچنان این مشكلات را خواهیم داشت كافیست كه فراز نشیب هایی مانند مشكلات اقتصادی  با آن برخورد كند كه در این صورت كار برای ناشران بسیار سخت می شود.ناشران زیادی را می شناسم كه همین دلیل در سال گذشته تا مرز ورشكستگی پیش رفتند.

 

 

حرفه ای بودن یك ناشر و به طوركلی حوزه نشر دارای چه ویژگی های است؟

حرفه ای بودن فضای الزامات و اقتضائاتی دارد كه بخشی از آن به مراجع ناظر و سیاست گذار وقت و بخشی دیگر هم به ناشران مربوط است كه این فضا را ایجاد كنند.در فضای حرفه ای تعدد ناشر وجود نخواهد داشت وقتی یك استانداردی برای فعالیت در فضای نشر تعریف می شود تعیین می كند شما با چه امكانی و با چه محدودیت های می توانید وارد حوزه نشر شوید. در اینجا مشخص می شود كه چه عملكردی باید داشت تا ماندگار شد و همچنین با چه اقداماتی می توان ارتقاء یافت. اگر این اتفاق رخ دهد تعداد ناشران ما از چند صد و یا چند هزار عدد كاهش پیدا خواهد كرد.

ناشری كه در سال یك كتاب و نهایتا دو كتاب چاپ می كند ناشر محسوب نمی شود. كاهش ناشر باعث می شود كه یك ناشر برای قبول یك اثر شرایط و استاندارد های را در نظر بگیرد لذا آثاری كه نازلند وكیفیت نداشته باشند وارد این فضا نخواهند شد ازطرف دیگر از تعدد عناوین مشابه در حوزه نشر جلوگیری خواهد شد شما الان می بینید كه با یك موضوع ده ها كتاب وجود دارد كه همه استانداردها و كیفیت لازم را ندارند.

وقتی كه تعداد عناوین كتاب های ضعیف كاهش پیدا كند متقابلا تیراژ كتاب های قوی با كیفیت بالا افزایش پیدا می كند و مخاطب برای پیدا كردن یك اثر با كیفیت عالی راحتتر عمل خواهد كرد.بالا رفتن تیراژ دو نتیجه خواهد داشت یك پایین آمدن قیمت و دیگری دریافت مالی نویسنده كه به نفع دو طرف خواهد بود.كه در نهایت هم منجر به افزایش سود برای ناشر می گردد.

اما متاسفانه كسی به فكر این مسائل نیست و چشم اندازی هم وجود ندارد كه كسی بتواند به این حوزه ها وارد شود و مشكلات راه را تحمل كند و باعث ایجاد بستری حرفه ای در میان ناشران گردد.

 

 

دولت در سال گذشته سیاست هایی را اتخاذ كرد كه اصلا باب طبع ناشران نبود برای نمونه رادیو كتاب به عنوان یكی سنگرهای معرفی كتاب تعطیل شد شما چه نظری درباره این سیاست ها دارید؟

نكته اول اینكه بنده موافق تعطیلی رادیو كتاب هستم و این تعطیلی را از دست دادن یك سنگر برای ناشران نمی دانم.اما درباره دولت كنونی باید بگویم كه این دولت به هیچ وجه  دارای یك رویكرد فرهنگی نیست و این برخلاف شعارهایی است كه همیشه مطرح می كند، شعارها باید یك جایی خود را نشان دهد ما هم اكنون وارد سومین سال عمر این دولت می شویم غیر از بیان یك سری كلیات مانند آزادی در حوزه ممیزی، شاهد یك رویكرد فرهنگی نیستیم. ما به عنوان یك ناشر در دو سال گذشته دولت یازدهم یك جلسه هم نداشتیم كه ما را دعوت كنند و از نظرات ما در عرصه فرهنگ جویا شوند یا مانیفستی را ارسال كنند و یا برنامه ای را ابلاغ كنند در هیچ كدام از این حوزه ها خبری از دولت نبود. در حوزه مالی هم هیچ حمایت قاطعی نبوده است یك خرید دست و پا شكسته كتاب وجود دارد كه آن هم منظم نیست بعضی وقت ها هست بعضی وقت ها نیست و حجم آن به شدت كاهش پیدا كرده است.

در حوزه حمایت از مخاطب كه یكی از اصلی ترین شعارهای دولت بود هم اقدام خاصی دیده نشده نمونه اش نمایشگاه كتاب امسال یعنی سال 94 است كه در بخش خارجی اش هنوز مشخص نشده وزارت علوم حمایت می كند یا نه، این مسئله فقط محدود به یك حز دولت كه وزارت ارشاد باشد نیست بلكه  مجموعه فرهنگی دولت به این مسئله مبتلا هستند.این نبود برنامه در عرصه فرهنگ نگران كننده است

 

 

در بخشی از سخنان خود به مسئله كتاب های الكترونیك اشاره كردید خیلی وقت است كه بازار اینگونه كتابها در فضای مجازی گرم شده است به نظر شما این فرم از كتاب خوانی تهدیدی برای ناشران محسوب نمی شود؟

نمی توان نشر الكترونیك را یك تهدید محسوب كرد چرا كه این فرم از نشر هزینه را برای هم ناشر و هم مخاطب پایین می آورد و اساسا دسترسی را راحتر می كند.در سال گذشته میلادی میزان فروش كتاب الكترونیك و كاغذی در دنیا برابر شد.با این همه كتاب كاغذی جمع نخواهد شد حداقل در این سالیانی كه ما خواهیم بود ولی نكته ای وجود دارد این است كه نشر الكترونیكی بحث جدی است و غیر قابل اجتناب است ولی حتما تهدید نیست یك گذار است از یك دوره به دوره دیگر، بستر انتقال متفاوت می شود اما اصل موضوع تغییر نمی كند چه بسا سرعت، دسترسی، فراگیر بودن از نقاط قوت این نشر باشد.آنچه باعث تهدید است نبود مطالب  خوب و با كیفیت است كه به سرخوردگی در مخاطب تبدیل می شود.

 

 

طی یك سال گذشته ارتباطی كه با مخاطبان كتاب های مركز اسناد انقلاب اسلامی داشته ایم از كتاب های كه به مباحث روز می پردازند مانند كتاب صخره سخت استقبال ویژه ای شده است و اعتقاد دارند كه باید بیشتر اینگونه كتاب ها بیشتر از سوی مركز اسناد انقلاب اسلامی روانه بازار شود به نظر شما تعداد این كتاب ها كمتر شده است؟

اولا كه مركز اسناد انقلاب اسلامی برای تولید محتوی یك نقشه راهی دارد كه بر اساس آن نقشه راه گام بر می دارد من بارها گفته ام و مجددا عرض می كنم رسالت اصلی مركز اسناد، تدوین تاریخ انقلاب اسلامی است و در تدوین تاریخ علاوه بر بعد زمانی همه اضلاع و ابعاد آن در نظر گرفته می شود اما باید توجه داشت كه تاریخ امروز هم تاریخ انقلاب اسلامی محسوب می شود به همین جهت ما به دنبال تدوین و عرضه كتاب هایی هستیم كه به دغدغه های امروزی مردم می پردازد. یك نكته كلی درباره تاریخ معاصر وجود دارد این است كه مردم به بخش های از تاریخ كه به مسائل روز بر می گردد و یا به ناگفته های تاریخ می پردازد كشش بیشتری دارند لذا مباحثی كه در آن حوزه مطرح می شود طرفدار بیشتری دارد.اما ما نمی توانیم به سمتی برویم كه آثاری را تولید كنیم كه صرفا  جذابیت داشته باشد اما به طور قطع سهمی از كارهای ما را خواهد داشت.

به عنوان مثال ما برای نمایشگاه امسال جلد پنجم خاطرات آقای ری شهری را خواهیم داشت كه به عنوان خاطرات در تاریخ معاصر جذابیت های خاص خود را دارد كه معمولا مورد توجه مخاطبان قرار می گیرد.یا امسال كتاب انقلاب اسلامی در مشهد را خواهیم داشت كه بسیار اثر مهمی است چرا كه این كتاب به شرح مبارزات مقام معظم رهبری به عنوان یكی از اصلی ترین فعالین مبارزان انقلاب در مشهد می پردازد لذا این كتابی هست كه به من به مخاطبان حتما توصیه می كنم حتما در برنامه خود داشته باشند.

 

 

اگر امكان دارد درباره حضور مركز اسناد انقلاب اسلامی درنمایشگاه كتاب هم برای مخاطبان نكاتی ذكر كنید؟

نمایشگاه كتاب به عنوان بزرگ ترین رویداد فرهنگی كشور شناخته می شود و ناشران سعی می كنند در این رویداد بزرگ دست پر ظاهر شوند و مخاطبان خود را راضی كنند و به مخاطبان خود بیافزایند. مركز اسناد انقلاب اسلامی هم از این قاعده مستثنی نیست اولا ما امسال حجم قابل توجهی از آثار چاپ اول را مهیا كردیم كه این آثار در ایام نمایشگاه عرضه خواهد شد. حدودا 13 جلد در یك ماه و اندی از سال 94 آماده شده است و بیش از 500 عنوان كتاب امسال درنمایشگاه حاضر خواهیم شد. تقریبا هر روز یك رونمایی و شاید در بعضی اوقات دو رونمایی خواهیم داشت.

زحمت دیگری كه دوستان كشیده اند چاپ مجدد كتاب های است كه تیراژ آنها تمام شده است و مورد پسند مخاطبان است برای نمونه كتاب خاطرات حجت الاسلام ری شهری جز كتاب های پر فروش ما بود مخصوصا جلد چهار آن كه برای نمایشگاه تجدید چاپ شده است.بهائیت در ایران جز كتاب های پر فروش ما بود كه درنمایشگاه كتاب تجدید چاپ شده است.مبانی فراماسونری جز كتابهای تجدید چاپ شده است و خیلی از كتاب های دیگر كه هدف جلب رضایت مخاطب است.

برنامه دیدار بانویسندگان آثار پر فروش را داریم كه جدول آن در پایگاه اطلاع رسانی مركز اسناد انقلاب اسلامی به آدرسwww.irdc.ir موجود است.طرح شوق كتاب از دیگر طرح های ما در نمایشگاه است كه در هر روز از نمایشگاه  امسال یك كتاب با 35 درصد تخفیف عرضه می شود.یك برنامه جدی كه داریم بحث معرفی سیر مطالعاتی آثار مركز است كه در راستایی مطالعه تخصصی در حوزه های مختلف در نظر گرفته شده است مثلا پهلوی شناسی یا شخصیت های مطرح در انقلاب و یا در حوزه خاطرات ، امیدواریم بتوانیم درگام های بعدی هم فعال شده و مخاطبان بیشتری را با كارهای انقلاب آشنا كنیم.

یكی از اولویت های جدی در مجموعه موسسه فرهنگی هنری مركز اسناد انقلاب اسلامی وجود باشگاه مخاطبان و امتیازات ویژه قائل شدن برای این مخاطبان است كه بخشی از این امتیازات را هم بر روی سایت جدیدی كه برای مركز طراحی شده است می توانیم ببینیم الان در مرحله عضو گیری و اطلاع رسانی های خبری كار جدی آغاز شده هرچه جلوتر برود كار به امید خدا حرفه ای تر خواهد شد چون مخاطبان سرمایه اصلی هر ناشری می باشد و ما برای تكریم مخاطب و خدمات بیشتر به آنها تلاش می كنیم.

 

 

تخفیف امسال كتاب های مركز اسناد انقلاب چه میزان است؟

ما 10 درصد تخفیف نمایشگاه را خواهیم داشت 15 درصد هم طی یك تفاهم نامه ای با مجمع ناشران انقلاب اسلامی داریم كه  كارت های تخفیفی را دوستان مجمع زحمت كشیده توزیع كرده اند هر كسی با آن كارت تخفیف مراجعه كند از 25 درصد تخفیف در نمایشگاه بهره مند خواهد شد.